OptiNod Academy

Cấu trúc thị trường — Đọc xu hướng qua BOS và CHoCH

Xu hướng có tiếp diễn hay không được quyết định bởi đáy cao hơn gần nhất (HL). Việc phá đỉnh gần nhất (BOS) xác nhận xu hướng tiếp diễn, còn việc thủng đáy gần nhất (CHoCH) là tín hiệu đầu tiên của sự đảo chiều.

> Xu hướng tăng kéo dài đến đâu là do đáy gần nhất (HL) quyết định. Đỉnh mới có cao đến đâu thì khoảnh khắc đáy đó bị phá vỡ (CHoCH) vẫn là tín hiệu đầu tiên cho thấy xu hướng có thể đảo chiều.

Ở các bài trước, chúng ta đã xem xét hỗ trợ - kháng cự và vùng cung - cầu. Lần này, chúng ta sẽ đi vào cấu trúc thị trường, yếu tố kết nối các vùng đó thành một bức tranh thống nhất. Cấu trúc thị trường là chuỗi các đỉnh và đáy mà giá tạo ra.

Xu hướng tăng là chuỗi trong đó đỉnh ngày càng cao hơn (Higher High) và đáy cũng ngày càng cao hơn (Higher Low). Xu hướng giảm thì ngược lại: đỉnh thấp dần và đáy cũng thấp dần. Nói một xu hướng đang tiếp diễn nghĩa là chuỗi này vẫn được duy trì.

Phần lớn nhà giao dịch thấy giá lập đỉnh mới thì yên tâm rằng xu hướng còn mạnh, rồi lại hoảng sợ khi giá điều chỉnh nhẹ. Nhưng chỉ nhìn vào một đỉnh mới hoặc một nhịp điều chỉnh ngắn thì chưa đủ để kết luận xu hướng còn tiếp diễn hay đã kết thúc.

Ranh giới quyết định xu hướng có còn tiếp diễn hay không là đáy gần nhất. Trong xu hướng tăng, nếu giá giữ được đáy gần nhất rồi tăng trở lại, xu hướng vẫn còn nguyên. Khi đáy đó bị phá vỡ bằng giá đóng cửa, tín hiệu đảo chiều đầu tiên mới xuất hiện.

Xu hướng là chuỗi các đỉnh và đáy

Một cây nến đơn lẻ hoặc một lần lập đỉnh mới không tạo thành xu hướng. Xu hướng là chuỗi gồm nhiều đỉnh và đáy xếp theo cùng một hướng. Vì vậy, để đọc xu hướng, ta nhìn các swing high và swing low, tức những điểm nơi giá thực sự đảo chiều. Một cây nến riêng lẻ thì không đủ để xác định hướng đi.

Trong xu hướng tăng, bên mua thường quay lại mua trước khi giá chạm đỉnh gần nhất, khiến đáy mới cao hơn. Khi lực mua đó đẩy giá vượt qua đỉnh gần nhất, đỉnh mới cũng cao hơn. Chừng nào cả hai điều này còn cùng xảy ra, xu hướng vẫn đang tiếp diễn. Nếu một trong hai yếu tố dừng lại, đặc biệt là khi đáy không còn cao dần nữa, ta bắt đầu phải nghi ngờ xu hướng. Nếu giá chỉ lập đỉnh cao hơn nhưng đáy không nâng lên tương ứng, đà tăng đó đang suy yếu.

Xác định swing high và swing low một cách khách quan

Nếu vẽ swing bằng mắt thường, rất dễ rơi vào việc nhìn lại biểu đồ rồi gán ghép cho hợp lý. Vì vậy, cần cố định định nghĩa swing từ trước. Một tiêu chí thường dùng là số lượng nến hai bên. Nếu hai hoặc ba cây nến ở cả bên trái và bên phải của một đỉnh đều có đỉnh thấp hơn nó, ta có thể xem vị trí đó là swing high; swing low cũng được xác định theo cách tương tự.

Sau khi đã nhìn toàn bộ biểu đồ, ta có thể chọn bất kỳ đáy nhỏ nào và gọi đó là đáy quan trọng. Nhưng đó là lựa chọn dựa trên kết quả đã biết. Nếu đặt sẵn tiêu chí như số lượng nến hai bên, ta sẽ tìm cùng một loại đáy theo cùng một cách ngay cả trong thời gian thực.

Khi tiêu chí được cố định, việc mỗi người vẽ một cấu trúc khác nhau trên cùng một biểu đồ sẽ giảm đi. Tăng số nến hai bên dùng để xác định swing sẽ làm hiện rõ cấu trúc của xu hướng lớn; giảm số nến sẽ cho thấy cấu trúc nhỏ hơn. Hãy chọn một con số phù hợp với thời gian nắm giữ của mình và sử dụng nhất quán.

BOS và CHoCH khác nhau ở điểm nào bị phá vỡ

Ý nghĩa của tín hiệu thay đổi hoàn toàn tùy theo việc giá vượt qua điểm nào trong cấu trúc.

• BOS(Break of Structure): Trong xu hướng tăng, đây là khi giá đóng cửa vượt qua swing high gần nhất. Đỉnh đã được nâng thêm một bậc, nên đây là xác nhận rằng xu hướng vẫn tiếp diễn.
• CHoCH(Change of Character): Trong xu hướng tăng, đây là khi giá đóng cửa phá xuống dưới swing low gần nhất (HL). Chuỗi đáy cao dần lần đầu bị cắt đứt, nên đây là tín hiệu đầu tiên cho thấy tính chất của xu hướng bắt đầu thay đổi.

Cùng là một nhịp giảm, nhưng nếu đó chỉ là nhịp điều chỉnh dừng lại trên đáy gần nhất trước khi giá hướng tới đỉnh gần nhất, thì đó là quá trình bình thường để chuẩn bị cho BOS. Còn nếu giá đóng cửa phá xuống dưới đáy gần nhất, đó là CHoCH. Phải xem giá chạm vào điểm nào thì mới phân biệt được chuyển động đó là nhịp điều chỉnh trong xu hướng hay tín hiệu cho thấy xu hướng đang lung lay.

Trong xu hướng giảm, quan hệ này đảo ngược. Nếu giá đóng cửa phá xuống dưới swing low gần nhất, đó là xác nhận xu hướng giảm tiếp diễn (BOS). Nếu giá đóng cửa vượt lên trên swing high gần nhất (LH), đó là tín hiệu đảo chiều đầu tiên của xu hướng giảm (CHoCH). Với bất kỳ xu hướng nào, điểm xác nhận xu hướng tiếp diễn và điểm báo hiệu đảo chiều luôn nằm ở hai phía đối lập.

Dù là BOS hay CHoCH, tiêu chí đều là giá đóng cửa. Việc râu nến chỉ xuyên xuống dưới đáy gần nhất trong chốc lát khác với việc nến đóng cửa bên dưới mức đó. Một cú phá vỡ chưa được xác nhận bằng giá đóng cửa thì không nên tin ngay.

Nơi xu hướng kết thúc được quyết định bởi đáy

BTC vào tháng 10 năm 2023 là một ví dụ tốt về BOS. Suốt mùa hè, các đỉnh của BTC bị chặn quanh vùng 31.800 USD. Sau đó, vào ngày 23-24 tháng 10, giá đóng cửa vượt qua đỉnh đó và tăng lên 35.000 USD. BOS vượt qua đỉnh cấu trúc gần nhất này xác nhận sự khởi đầu của một xu hướng tăng mới, và sau đó BTC tiếp tục nâng dần cả đỉnh lẫn đáy cho đến khi đạt 73.777 USD vào tháng 3 năm 2024.

CHoCH xuất hiện ở phía đối lập. Tháng 11 năm 2021, BTC lập đỉnh lịch sử ở 69.000 USD. Trước đó, các đáy vẫn đang được nâng lên quanh vùng 57.800 USD. Nhưng sau đỉnh lịch sử, giá tạo một đỉnh thấp hơn ở 66.400 USD, rồi đến cuối tháng 11 đóng cửa phá xuống dưới đáy 57.800 USD đó.

CHoCH này là tín hiệu đầu tiên cho thấy xu hướng tăng đã kết thúc. Sau đó, BTC bước vào xu hướng giảm, lần lượt hạ thấp cả đáy lẫn đỉnh cho đến vùng 32.900 USD vào tháng 1 năm 2022.

Lý do phân biệt này hữu ích trong thực chiến rất rõ ràng. Nếu đang nắm vị thế mua trong xu hướng tăng, bạn có thể tiếp tục giữ miễn là đáy gần nhất còn được bảo vệ, và thoát lệnh khi đáy đó bị phá vỡ bằng giá đóng cửa, tức CHoCH. Điểm vô hiệu hóa được chính cấu trúc xu hướng xác định, nên nó cũng nối trực tiếp với vị trí dừng lỗ đã nói ở các phần trước.

CHoCH chỉ là tín hiệu đảo chiều đầu tiên

Không nên chỉ thấy một CHoCH là lập tức vào lệnh theo hướng ngược lại. CHoCH là cảnh báo đầu tiên rằng xu hướng có thể thay đổi, chứ chưa phải xác nhận đảo chiều. Nếu sau khi phá xuống dưới một đáy, giá nhanh chóng phục hồi và tiếp tục nâng đỉnh mới, cú phá vỡ đó chỉ là một nhịp rung lắc tạm thời. Nếu cứ mỗi lần thấy CHoCH là đảo vị thế ngay, bạn sẽ liên tục mất vị thế thuận xu hướng trong những nhịp pullback bình thường, rồi lại vào ngược hướng và bị dừng lỗ.

Để đảo chiều được xác nhận, sau CHoCH phải xuất hiện cấu trúc theo hướng mới. Nếu thị trường chuyển từ tăng sang giảm, sau khi phá đáy, giá cần tạo đỉnh thấp hơn rồi tiếp tục hạ đáy kế tiếp thì xu hướng giảm mới được thiết lập. CHoCH là tín hiệu yêu cầu quan sát thận trọng hơn; việc vào lệnh thực sự nên đến sau khi cấu trúc tiếp theo được xác nhận.

Mỗi khung thời gian có một cấu trúc riêng

CHoCH trên khung thời gian nhỏ thường chỉ là điều chỉnh bình thường trên khung thời gian lớn. Nếu biểu đồ tuần đang trong xu hướng tăng mà biểu đồ 5 phút phá xuống dưới một đáy, nhiều khả năng đó chỉ là một nhịp pullback nhỏ bên trong xu hướng tăng của khung tuần.

Ví dụ, nếu biểu đồ ngày đang trong xu hướng tăng, CHoCH trên khung 4 giờ thường chỉ là nhịp điều chỉnh trong xu hướng, thậm chí có thể là điểm khởi đầu để tìm vị thế mua tốt hơn. Tín hiệu đảo chiều trên khung nhỏ chỉ có ý nghĩa rõ ràng khi được đọc trong bối cảnh hướng đi của khung lớn.

Vì vậy, luôn đọc cấu trúc theo hai bước. Dùng khung thời gian lớn để xác định hướng xu hướng, rồi dùng khung thời gian nhỏ để thu hẹp điểm vào lệnh. BOS cùng hướng với xu hướng lớn thì có thể ưu tiên giao dịch theo; CHoCH nhỏ đi ngược xu hướng lớn thì không dùng làm tín hiệu vào lệnh. Vùng giao dịch vững nhất xuất hiện khi cấu trúc của hai khung thời gian cùng chỉ về một hướng.

Vào lệnh theo cấu trúc

Nền tảng của giao dịch theo cấu trúc là đi cùng hướng với xu hướng lớn, và theo BOS xuất hiện sau một nhịp pullback đã giữ được đáy gần nhất.

• [ ] Điều kiện vào lệnh: Biểu đồ tuần đang trong xu hướng tăng, tức đỉnh và đáy cùng được nâng lên. Trên biểu đồ ngày, giá giữ được đáy gần nhất (HL), tạo một nhịp pullback, rồi đóng cửa phá lên trên đỉnh gần nhất (BOS).
• [ ] Vào lệnh: Mua tại giá đóng cửa của cây nến phá vỡ, hoặc tại vùng giá hồi lại gần đỉnh gần nhất ngay sau đó.
• [ ] Dừng lỗ: Đặt dưới đáy của nhịp pullback đó (HL) một khoảng 1 ATR.
• [ ] Vô hiệu hóa: Nếu giá đóng cửa phá xuống dưới đáy đó (CHoCH), xem như xu hướng đã bị lung lay và thoát vị thế.

Đọc cấu trúc cuối cùng quy về một câu hỏi duy nhất: đáy hiện tại đang cao dần hay thấp dần? Khi đường ranh giới đó rõ ràng, bạn sẽ ít bị hưng phấn vì một đỉnh mới và cũng ít hoảng sợ trước một nhịp điều chỉnh ngắn.