OptiNod Academy

Giao cắt đường trung bình động: Vì sao hệ thống này thất bại

Giao cắt MA thường quá trễ để dùng làm tín hiệu vào lệnh, và trong thị trường đi ngang, nó phát ra nhiều tín hiệu nhất nhưng cũng sai nhiều nhất. Hãy dùng giao cắt như bộ lọc xu hướng, còn điểm vào lệnh cần được xác định riêng.

Hệ thống giao cắt đường trung bình động là một trong những quy tắc giao dịch phổ biến nhất. Khi đường trung bình ngắn hạn, chẳng hạn MA 50 ngày, cắt lên đường trung bình dài hạn, chẳng hạn MA 200 ngày, đó được xem là golden cross và là tín hiệu mua. Khi nó cắt xuống, đó được xem là death cross và là tín hiệu bán.

Quy tắc này đơn giản, dễ nhìn trên biểu đồ và dễ làm theo. Khi thị trường đi theo một xu hướng dài, hai đường MA tách xa nhau và duy trì trạng thái đó trong thời gian dài, tạo ra lợi nhuận lớn. Vì vậy, với những tài sản từng có các giai đoạn xu hướng kéo dài, kết quả quá khứ của hệ thống này thường trông rất thuyết phục.

Nhưng đường trung bình động là giá trị trung bình của giá trong quá khứ, nên nó luôn đi sau giá. Khi giao cắt xuất hiện, xu hướng thường đã đi được một đoạn dài. Hơn nữa, khi giá dao động trong vùng đi ngang, hai đường MA liên tục quấn vào nhau và tạo ra các giao cắt lặp lại trong khoảng thời gian ngắn.

Giao cắt là tín hiệu xác nhận xu hướng một cách muộn màng. Nếu dùng nó làm thời điểm vào lệnh, bạn sẽ vào trễ trong thị trường có xu hướng và bị whipsaw liên tục trong thị trường đi ngang. Nếu đổi cách dùng, xem giao cắt như bộ lọc hướng và tìm điểm vào lệnh riêng, bạn có thể tránh được hai điểm yếu này.

Giao cắt xác nhận xu hướng với độ trễ

Đường trung bình động là giá trị trung bình của giá đóng cửa trong vài ngày, vài chục ngày hoặc vài trăm ngày trước đó. Vì mang bản chất của một giá trị trung bình, nó chỉ đổi hướng sau khi giá đã xoay chiều; và để hai đường trung bình cắt nhau thì còn cần thêm thời gian.

Ngày 7 tháng 2 năm 2023, MA 50 ngày của BTC cắt lên MA 200 ngày và tạo golden cross. Khi đó giá BTC là 23.240 USD. Nhưng BTC đã tạo đáy quanh 15.500 USD từ tháng 11 năm 2022. Khi golden cross phát tín hiệu, giá đã tăng gần 50% so với đáy.

Đó là bản chất của giao cắt. Nó chỉ thông báo rằng xu hướng đã bắt đầu sau khi xu hướng đã đi được một đoạn đáng kể. Như đã thấy trong bài về EMA, trước khi hai đường cắt nhau, sự thay đổi về độ dốc của hai đường đã cho thấy khả năng đảo chiều xu hướng sớm hơn. Giao cắt chỉ là kết quả của cả quá trình.

Đường MA càng dài thì độ trễ càng lớn. MA 200 ngày là trung bình của 200 ngày, nên nó mất nhiều thời gian nhất để đổi hướng; giao cắt với MA 50 ngày vì thế cũng đến muộn hơn. Nếu dùng các đường ngắn hơn để có tín hiệu nhanh hơn, số giao cắt giả sẽ tăng lên. Độ trễ và tín hiệu giả là một sự đánh đổi: giảm bên này thì bên kia tăng.

Dễ bị whipsaw nhất trong thị trường đi ngang

Vấn đề lớn hơn của giao cắt nằm ở thị trường đi ngang. Khi giá dao động trong một biên độ nhất định, đường ngắn hạn và đường dài hạn nằm sát nhau rồi liên tục cắt qua lại. Mỗi lần như vậy đều tạo tín hiệu golden cross hoặc death cross, nhưng vì không có xu hướng thật sự, phần lớn đều kết thúc bằng whipsaw.

Ngày 12 tháng 9 năm 2023, BTC xuất hiện death cross. MA 50 ngày cắt xuống MA 200 ngày, và giá khi đó là 25.840 USD. Theo tín hiệu, đó là vùng nên bán hoặc mở vị thế short. Nhưng ngay quanh thời điểm đó lại là điểm khởi đầu của nhịp tăng lớn nhất trong năm.

BTC tăng lên 35.000 USD trong tháng 10, rồi MA 50 ngày lại cắt lên MA 200 ngày, tạo golden cross tại 34.475 USD vào ngày 30 tháng 10. Người đã bán theo tín hiệu death cross về cơ bản nhận được tín hiệu mua lại chỉ sau 7 tuần, nhưng ở mức giá cao hơn 33%. Giao cắt thường sai nhất ở cuối vùng đi ngang, tức ngay lúc xu hướng mới bắt đầu.

Death cross hay xuất hiện gần đáy là có lý do. MA 50 ngày vẫn phản ánh trung bình của vài tháng giảm và đi ngang trước đó, nên ngay cả khi giá vừa bắt đầu hồi lên, đường này vẫn còn hướng xuống. Vì vậy, death cross thường hoàn tất đúng vào giai đoạn giá vừa tạo đáy và bắt đầu tăng.

Điều tương tự lặp lại trong năm 2024. Ngày 10 tháng 8, BTC tạo death cross tại 60.924 USD, nhưng sau đó giá không sụp đổ mà đi ngang rồi tăng trở lại. Ngày 30 tháng 10, golden cross xuất hiện tại 72.345 USD. Một lần nữa, người làm theo tín hiệu death cross nhận được tín hiệu mua lại ở mức cao hơn 19%.

Trong vùng đi ngang, những cặp whipsaw như vậy không chỉ xảy ra một lần. Khi giá còn dao động trong biên độ, death cross và golden cross sẽ luân phiên xuất hiện, mỗi lần lại cộng thêm một khoản lỗ nhỏ. Nếu làm theo tín hiệu một cách máy móc, tài khoản có thể bị bào mòn trước khi xu hướng thật sự xuất hiện.

Giá trị thật sự và giới hạn của golden cross

Giao cắt không phải là vô dụng. Trong thị trường có xu hướng, khi giá tiếp tục tăng sau golden cross hoặc tiếp tục giảm sau death cross, hai đường MA tách xa nhau và duy trì trạng thái đó, giúp giữ định hướng giao dịch theo một phía trong suốt xu hướng. Giá trị của nó nằm ở việc cho biết xu hướng lớn hiện nghiêng về phía nào, còn điểm vào lệnh được xác định riêng.

Một hệ thống chỉ mua bán theo từng tín hiệu giao cắt sẽ thường trả lại lợi nhuận kiếm được trong thị trường có xu hướng bằng các khoản lỗ whipsaw trong thị trường đi ngang. Trong một năm, thời gian có xu hướng thường ngắn hơn thời gian đi ngang; nếu tính theo số lượng tín hiệu, tín hiệu sai thường nhiều hơn tín hiệu đúng rất nhiều. Vì vậy, dùng giao cắt như tín hiệu vào lệnh độc lập thường không tạo ra kỳ vọng tốt. Tóm lại, giao cắt chỉ đúng khi có xu hướng và sai thường xuyên nhất khi không có xu hướng. Muốn dùng giao cắt, trước hết phải xác định thị trường hiện có xu hướng hay không.

Vì sao giao cắt trông tốt trong backtest

Khi chạy backtest hệ thống giao cắt MA trên một giai đoạn dài, kết quả thường có vẻ khá hợp lý. Đặc biệt trong những đoạn một tài sản tăng mạnh kéo dài, quy tắc đơn giản mua ở golden cross và bán ở death cross cũng có thể tạo lợi nhuận lớn.

Nhưng phần lớn lợi nhuận đó không đến từ năng lực của hệ thống. Nó đến từ thực tế rằng giai đoạn đó là thị trường tăng. Nếu áp dụng cùng quy tắc vào một giai đoạn đi ngang kéo dài hoặc thị trường giảm, lợi nhuận sẽ bị whipsaw bào mòn. Đây là nhầm lẫn giữa kết quả phù hợp với một loại môi trường thị trường và năng lực thật sự của hệ thống.

Vì vậy, hệ thống giao cắt cần được kiểm chứng trên giai đoạn đủ dài, bao gồm nhiều trạng thái thị trường khác nhau, đồng thời tính cả phí giao dịch và trượt giá. Một backtest chỉ cắt riêng thị trường tăng sẽ khiến gần như bất kỳ quy tắc đơn giản nào cũng trông tốt. Backtest là công cụ để xem hệ thống có chịu được nhiều môi trường thị trường hay không. Dùng nó để khoe lợi nhuận của một đoạn thuận lợi sẽ khiến bạn đọc sai kết quả.

Không nên chỉ nhìn lợi nhuận của một giai đoạn. Cần thay đổi tham số hoặc giai đoạn kiểm định để xem kết quả còn đứng vững hay không; khi đó mới có thể đánh giá năng lực thật của hệ thống.

Nên dùng chu kỳ nào

Không có chu kỳ đúng tuyệt đối cho giao cắt. 50/200 dùng để nhìn xu hướng lớn, 20/50 dùng cho xu hướng trung hạn, còn 9/21 dùng cho dòng chảy ngắn hạn. Chu kỳ càng ngắn thì tín hiệu càng nhanh nhưng tín hiệu giả càng nhiều; chu kỳ càng dài thì tín hiệu giả ít hơn nhưng tín hiệu đến muộn hơn. Đây là việc chọn thông số phù hợp với thời gian nắm giữ của bạn.

Cái bẫy phổ biến ở đây là tối ưu hóa chu kỳ. Tức là chạy dữ liệu quá khứ để tìm tổ hợp từng tạo lợi nhuận cao nhất. Nhưng chu kỳ tốt nhất trong một giai đoạn thường chỉ được khớp riêng cho giai đoạn đó. Tổ hợp phù hợp nhất với BTC năm 2023 không có lý do gì chắc chắn cũng phù hợp nhất trong năm 2024. Chu kỳ càng được chỉnh cho vừa quá khứ thì càng dễ lệch trong tương lai.

Vì vậy, hãy chọn chu kỳ đơn giản theo nhịp giao dịch của mình rồi giữ nguyên, tránh tối ưu hóa quá mức. Giữa SMA và EMA, EMA nhạy hơn với giá gần đây nên tín hiệu nhanh hơn một chút; SMA mượt hơn nhưng trễ hơn. Dù chọn loại nào, điều quan trọng là không thay đổi chu kỳ quá thường xuyên.

Dùng giao cắt làm bộ lọc hướng

Khi dùng giao cắt làm bộ lọc hướng và tìm điểm vào lệnh riêng, hai điểm yếu trên sẽ giảm đi. Khi MA 50 ngày nằm trên MA 200 ngày, chỉ tìm cơ hội mua; khi nằm dưới MA 200 ngày, chỉ tìm cơ hội bán. Lệnh thực tế được xác định dựa trên cấu trúc giá. Trong trạng thái golden cross, điểm vào là vùng giá kéo về gần MA 50 ngày hoặc vùng pullback trước đó rồi bật lên.

Làm như vậy, độ trễ của giao cắt không còn là vấn đề chính. Giao cắt chỉ lọc hướng, còn điểm vào được lấy ở nhịp pullback, nên có thể tham gia xu hướng ở mức giá tốt hơn. Trong vùng đi ngang, ADX thấp khiến điều kiện xu hướng không đạt, nhờ đó các cơ hội vào lệnh trong vùng này được lọc bớt.

Khi dùng làm bộ lọc hướng, MA 50 ngày cũng gợi ý vùng vào lệnh. Trong xu hướng tăng với trạng thái golden cross, giá thường kéo về gần MA 50 ngày rồi bật lên. MA 50 ngày lúc này đóng vai trò như hỗ trợ động. Sau khi dùng giao cắt để xác định hướng, lấy nhịp kéo về MA 50 ngày làm vùng vào lệnh sẽ giúp có giá tốt hơn bên trong xu hướng.

Khi death cross xuất hiện, lý do giữ hướng mua cho vị thế đang nắm giữ không còn nữa, vì vậy cần dừng các lệnh mua mới. Điểm vào vẫn lấy từ cấu trúc giá, nhưng việc chỉ ưu tiên mua hay bán sẽ do giao cắt quyết định. Tức là dùng tín hiệu đến muộn để lọc hướng, rồi tìm điểm vào không trễ bằng cấu trúc giá.

Ba cách giảm whipsaw

Ngay cả khi vẫn dùng giao cắt, có một số cách để giảm whipsaw.

• Dùng đường trung bình dài hơn: 50/200 tạo ít giao cắt hơn 9/21, nên giảm bớt tín hiệu giả. Đổi lại, tín hiệu sẽ chậm hơn.
• Thêm bộ lọc xu hướng: Chỉ nhận giao cắt khi ADX cao hơn một ngưỡng nhất định, chẳng hạn 20. Cách này lọc bỏ phần lớn giao cắt trong vùng đi ngang.
• Kiểm tra khoảng cách và độ dốc: Bỏ qua các giao cắt xảy ra khi hai đường gần như dính sát nhau; chỉ nhận tín hiệu khi hai đường tách ra rõ và cùng nghiêng theo một hướng.

Cả ba cách đều giảm số lượng tín hiệu và giúp hạn chế whipsaw, nhưng phải chấp nhận rằng tín hiệu sẽ đến muộn hơn. Dù dùng cách nào, giao cắt vẫn là công cụ đi theo xu hướng. Nó không bắt được đúng điểm bắt đầu xu hướng. Nếu cố dùng nó để bắt điểm khởi đầu, bạn sẽ không tránh được các tín hiệu giả trong thị trường đi ngang.

Cách dùng giao cắt để vào lệnh

• [ ] Điều kiện vào lệnh: Trên khung ngày, MA 50 ngày nằm trên MA 200 ngày, tức đang ở trạng thái golden cross, và ADX từ 20 trở lên. Giá kéo về gần MA 50 ngày rồi xuất hiện tín hiệu bật lên, chẳng hạn một nến có bóng dưới dài.
• [ ] Vào lệnh: Mua tại giá đóng cửa của cây nến bật lên.
• [ ] Cắt lỗ: Đặt dưới đáy của nhịp pullback.
• [ ] Vô hiệu hóa: Nếu MA 50 ngày cắt xuống dưới MA 200 ngày, bỏ nhận định về hướng và đóng vị thế.

Giao cắt MA hấp dẫn vì đơn giản, nhưng chính sự đơn giản đó khiến nó bị thị trường đi ngang bào mòn liên tục. Hãy đặt giao cắt vào vai trò bộ lọc hướng, còn điểm vào lệnh thì xác định riêng bằng cấu trúc giá. Chỉ một thay đổi này có thể biến một hệ thống phổ biến nhưng dễ sai thành một công cụ đáng dùng hơn. Quy tắc càng đơn giản, bạn càng phải hiểu nó hiệu quả ở đâu và thất bại ở đâu trước khi áp dụng.