OptiNod Academy
Monowave — Sóng kết thúc khi giá đổi hướng
Theo Neely, monowave kết thúc mỗi khi giá đổi hướng. Bài viết dùng dữ liệu BTC thật để so monowave với đường zigzag của bộ lọc.
Đừng đếm đường zigzag tự động thành sóng. Trước hết hãy xem bộ lọc đã xóa mất những lần đảo chiều nào.
Loạt bài này đi lần lượt qua NEoWave — cách Glenn Neely viết lại lý thuyết sóng Elliott thành từng quy tắc cụ thể — bắt đầu từ đơn vị nhỏ nhất. Chủ đề đầu tiên là monowave (sóng đơn). Theo định nghĩa của Neely, monowave kết thúc ngay khi giá đổi hướng, không có mức tối thiểu nào về biên độ hay thời gian.
Nhiều người đếm sóng bằng cách bật chỉ báo zigzag 5% hoặc theo ATR rồi gắn 1, 2, 3 lên các đỉnh của nó. Cũng có bài giải thích monowave là "nhịp thoái lui nhịp trước từ một tỷ lệ nhất định trở lên". Cả hai cách đều bắt đầu đếm trên một đường đã xóa sẵn các lần đảo chiều nhỏ.
Thử đếm trên nến ngày BTC từ 1/7 đến 31/8/2026 sẽ thấy chênh lệch rất lớn. Đếm theo cách của Neely được 93 monowave. Cùng giai đoạn đó, zigzag 5% chỉ vẽ 4 nhịp, zigzag 10% chỉ 1 nhịp. Số lượng ban đầu đã lệch nhau đến vậy thì các nhãn số gắn lên trên không thể là cùng một cách đếm.
Monowave kết thúc ở điểm đổi hướng, bất kể lớn hay nhỏ
Ta dễ nghĩ dao động nhỏ chỉ là nhiễu, phải lọc đi bằng zigzag 5% chẳng hạn thì mới thấy sóng. Monowave của Neely không có tiêu chí như vậy. Từ lúc giá đổi hướng đến lần đổi hướng kế tiếp là một monowave, không có ràng buộc nào về giá hay thời gian. Đang tăng mà giá chậm lại rồi tăng tốc trở lại, nhưng chưa lần nào gãy xuống, thì vẫn chỉ là một monowave. Ngược lại, chỉ cần có một điểm thấp hơn điểm trước, dù rất ít, là monowave tăng kết thúc ngay tại đó. Trong phần hỏi đáp chính thức sau khi ra sách, Neely cũng nói mỗi "EVERY TURN in price" (lần giá đổi chiều) trên biểu đồ giao ngay vẽ đúng cách là một monowave, và không đặt điều kiện nào về biên độ tối thiểu hay phần trăm.
Hãy xem đoạn BTC tăng từ 6 giờ sáng UTC ngày 19/8/2026 đến 8 giờ sáng ngày 21/8. Trên đường zigzag, đợt tăng này chỉ là một đoạn thẳng. Đếm trên biểu đồ sóng nến ngày thì được 5 monowave.
| Monowave | Giá | Thay đổi |
|---|---|---|
| 1 tăng | 64.166 → 70.000 USD | 9,09% |
| 2 giảm | 70.000 → 68.902 USD | 1,57% |
| 3 tăng | 68.902 → 73.400 USD | 6,53% |
| 4 giảm | 73.400 → 73.027 USD | 0,51% |
| 5 tăng | 73.027 → 79.500 USD | 8,86% |
| Toàn bộ | 64.166 → 79.500 USD | 23,90% |
Monowave thứ tư kết thúc chỉ sau 1 giờ và chỉ thoái lui 8,3% đợt tăng 4.498 USD trước đó. Dù vậy, giá đã đổi hướng nên vẫn tính là một. Trong hai tháng 7 và 8 có khá nhiều monowave nhỏ như thế.
- Monowave dưới 1%: 12 cái
- Monowave nhỏ nhất: giảm 0,28%, từ 64.475 USD ngày 25/7 xuống 64.294 USD ngày 26/7
Phải đếm cả những lần đảo chiều nhỏ vì các quy tắc phía sau đều đánh giá dựa trên tỷ lệ giá và thời gian giữa các monowave. Xóa nhịp giảm 0,51% thì hai đợt tăng trước và sau nó gộp làm một, và các cặp so sánh về sau cũng đổi theo. Trước khi xóa một lần đảo chiều vì thấy nó nhỏ, hãy xem nó sẽ được dùng thế nào trong các phép so sánh sau.
Đường lọc zigzag là kết quả sau khi xóa các lần đảo chiều nhỏ
Đã chọn một tiêu chí lọc thì đường lọc trông như ranh giới sóng thật. Nhưng đổi tiêu chí là đường cũng đổi. Zigzag phần trăm chỉ công nhận đảo chiều khi giá đi ngược từ điểm cực trị ít nhất một tỷ lệ cho trước; zigzag ATR thì đòi giá đi ngược ít nhất một bội số ATR nào đó. Lần đảo chiều nào không đạt tiêu chí sẽ biến mất khỏi đường. Định nghĩa monowave của Neely không có ngưỡng như vậy, nên không thể coi một nhịp của đường lọc là một monowave.
Cùng dữ liệu nến ngày BTC tháng 7–8/2026, chỉ cần đổi tiêu chí là số nhịp thay đổi như sau.
| Tiêu chí | Số nhịp |
|---|---|
| Không lọc (monowave) | 93 |
| Zigzag 5% | 4 |
| Zigzag 10% | 1 |
| 1 lần ATR 14 ngày trước đó | 24 |
| 2 lần ATR 14 ngày trước đó | 5 |
| 3 lần ATR 14 ngày trước đó | 3 |
Tiêu chí ATR còn thay đổi theo thời điểm. ATR nến ngày là 2.191 USD vào ngày 1/7 và 1.635 USD vào ngày 21/8, nên cùng một bội số mà biên độ bị xóa vẫn khác nhau.
Trong các lần đảo chiều bị bộ lọc xóa, có nhịp giảm suýt chạm tiêu chí, cũng có đoạn giảm chứa tới 15 monowave.
- Zigzag 5%: vẽ đoạn từ 62.275 USD ngày 1/8 đến 81.479 USD ngày 28/8 thành một nhịp tăng. Nhịp giảm 4,97% bên trong, từ 79.500 USD ngày 21/8 xuống 75.546 USD ngày 23/8, biến mất chỉ vì thiếu 0,03 điểm phần trăm so với tiêu chí.
- Zigzag 10%: xóa luôn đoạn giảm 6,99% kéo dài 11,2 ngày, từ 66.956 USD ngày 21/7 xuống 62.275 USD ngày 1/8. Riêng đoạn này đã có 15 monowave.
Định nghĩa monowave là "nhịp thoái lui nhịp trước từ một tỷ lệ nhất định trở lên" thực chất cũng là một bộ lọc như vậy. Neely chỉ dùng tỷ lệ sau khi đã đếm xong mọi monowave. Đo xem monowave sau thoái lui monowave trước bao nhiêu phần trăm để thu hẹp các ứng viên cấu trúc của monowave trước — quy trình đó là quy tắc thoái lui (retracement rules), được giải thích ở Phần 3. Nhịp giảm 0,51% ở trên cũng được ghi là một monowave thoái lui 8,3% đợt tăng trước, và chính con số 8,3% này được đưa vào quy tắc thoái lui.
Có dùng đường lọc thì cũng đừng chép nguyên đường đó thành cách đếm sóng. Đặt bản ghi monowave cùng giai đoạn bên cạnh, đánh dấu các lần đảo chiều bị bộ lọc xóa từ lớn đến nhỏ, bạn sẽ thấy ngay hai cách đếm lệch nhau từ chỗ nào.
Monowave gộp lại thành polywave, multiwave và macrowave
Có người cứ thấy 5 monowave là gọi ngay là sóng đẩy hay polywave. Neely đặt tên cho các sóng lớn hơn monowave như sau.
- Polywave: sóng gồm 3 hoặc 5 monowave
- Multiwave: sóng gồm 3 hoặc 5 polywave
- Macrowave: sóng gồm 3 hoặc 5 multiwave. Mọi sóng lớn hơn thế cũng đều gọi là macrowave.
Trong một đoạn ngắn, cả một sóng đẩy cũng có thể chỉ là một monowave. Polywave, multiwave và macrowave không phải cứ đủ số lượng là gắn tên được; nhóm monowave đó phải tạo thành một mẫu hình hợp lệ. Bậc sóng cũng không xác định bằng một kích thước cố định như một tuần hay 100 USD. Cách xác định bậc sóng được giải thích ở Phần 5.
Đợt tăng ngày 19–21/8 cũng có 5 monowave. Gọi nó là polywave hay sóng đẩy thì phải đợi áp xong quy tắc thoái lui và ký hiệu cấu trúc ở Phần 4 (:5 cho sóng đẩy, :3 cho sóng điều chỉnh). Cũng không quy ước trước rằng chuyển động trên nến ngày là polywave, còn trên nến tuần là multiwave.
Đoạn đi ngang có thể dời điểm kết thúc của monowave
Đoạn giá gần như đi ngang thường bị lướt qua như một vùng tích lũy bình thường. Với những đoạn này, hãy áp dụng quy tắc trung tính (Rule of Neutrality): khi có đoạn nằm ngang, điểm kết thúc của monowave — vốn xác định theo điểm đổi hướng — phải được xác định lại. Cùng một mức giá xuất hiện hai lần liên tiếp là nằm ngang hoàn toàn; chuyển động thoải hơn đường 45° kẻ từ điểm bắt đầu thì coi là gần nằm ngang.
- Tình huống 1: nếu đoạn nằm ngang kẹp giữa hai monowave ngược hướng, dời điểm kết thúc của monowave trước sang mép phải của đoạn nằm ngang. Vẫn áp dụng kể cả khi điểm mới thấp hơn đỉnh một chút.
- Tình huống 2: nếu đoạn nằm ngang kẹp giữa hai monowave cùng hướng, coi cả đoạn là một monowave hoặc chia làm ba. Nếu đoạn nằm ngang dài hơn một đơn vị thời gian thì bắt buộc chia làm ba.
- Ngoại lệ: không dời điểm kết thúc nếu giá vượt lại điểm cực trị cũ trước khi kịp thoái lui 61,8% monowave trước. Cũng không dùng Tình huống 1 nếu điểm mới nằm ở chỗ đã thoái lui hơn 38,2% monowave trước.
BTC đầu tháng 7 năm 2025 có một ứng viên Tình huống 1.
- Đoạn nằm ngang: giá cao lúc 9 giờ tối UTC ngày 6/7 và lúc 3 giờ sáng ngày 7/7 đều là 109.700 USD. Cùng một mức giá lặp lại liên tiếp nên đây là nằm ngang hoàn toàn; trước đó là tăng, sau đó là giảm.
- Kiểm tra ngoại lệ: nhịp giảm 2.270 USD tiếp theo bằng 119,5% đợt tăng 1.900 USD trước đó. Không có điểm nào vượt lại 109.700 USD trước khi thoái lui 61,8%, và điểm mới cũng ở cùng mức giá, nên không rơi vào ngoại lệ nào.
- Nến 1 giờ: giữa hai điểm đó, lúc 1 giờ sáng ngày 7/7, giá đã xuống 108.680 USD rồi quay lên — chuyển động này không hiện trong các điểm của biểu đồ sóng nến ngày.
Neely đếm thời gian theo đơn vị thời gian của chính biểu đồ đó. Loạt bài này tính mỗi khoảng giữa hai điểm trên biểu đồ sóng là một đơn vị thời gian. Dời điểm kết thúc thì thời gian của nhịp tăng và nhịp giảm thay đổi như sau.
| Hạng mục | Trước khi dời | Áp dụng Tình huống 1 |
|---|---|---|
| Monowave tăng | 1 khoảng | 2 khoảng |
| Monowave giảm | 3 khoảng | 2 khoảng |
| Thời gian giảm ÷ thời gian tăng | 3,0 lần | 1,0 lần |
| Tham khảo: tỷ lệ đo theo chênh lệch giờ thực tế | 2,64 lần | 1,35 lần |
Đầu tháng 8/2026 có một ứng viên gần nằm ngang.
- Đoạn ứng viên: sau điểm 65.025 USD lúc 8 giờ tối ngày 5/8 là điểm 64.999 USD lúc 8 giờ sáng ngày 6/8. Trong một khoảng, giá chỉ giảm 26 USD, tức 0,04%.
- Nến 1 giờ: trong khoảng đó giá đã xuống 64.439 USD rồi quay lên.
- Kiểm tra ngoại lệ: dời điểm kết thúc sang 64.999 USD thì cũng chỉ thoái lui 2,3% đợt tăng 1.145 USD trước, nên không thuộc ngoại lệ 38,2%.
Tuy vậy, đoạn này có thoải hơn 45° hay không thì phải đo trên biểu đồ vẽ theo quy tắc tỷ lệ (Rule of Proportion) — quy tắc định thang giá và thời gian cho biểu đồ.
- Chuyển động có hướng: chọn thang sao cho chuyển động đi theo đường chéo hình vuông, khoảng 45°. Sai số cho phép trong khoảng 25% một cạnh.
- Đi ngang: vẽ sao cho biên độ dao động bằng khoảng 50% chiều cao của hình vuông.
Bài viết này không mặc định chế độ tự co giãn trục của phần mềm biểu đồ tuân theo quy tắc này, nên không đánh giá 45° bằng độ dốc nhìn bằng mắt trên màn hình.
Công cụ đo của loạt bài này không tự động áp quy tắc trung tính. Chỉ cần đổi một điểm kết thúc là mọi phép tính phía sau đều đổi theo, như tỷ lệ thời gian nhảy từ 3,0 lần xuống 1,0 lần. Vì vậy, gặp đoạn nằm ngang, loạt bài sẽ ghi chú bên cạnh con số là có áp quy tắc trung tính hay không.
Đường lọc và monowave khác nhau ngay từ khoảng cách dừng lỗ
Nhiều người đặt dừng lỗ ở đáy cuối cùng của đường zigzag. Làm vậy thì các đáy monowave nằm giữa đáy đó và giá vào lệnh bị bỏ ra ngoài khi tính dừng lỗ.
Dưới đây là một kế hoạch giao dịch mẫu, không phải quy tắc xác định mẫu hình của Neely. Mục đích là cho thấy đặt dừng lỗ theo bản ghi monowave thì khoảng cách khác bao nhiêu so với dùng đường lọc.
- Điều kiện vào lệnh: trong một nhịp tăng của zigzag 5%, có monowave giảm thoái lui chưa tới 50% monowave tăng trước đó rồi quay đầu đi lên. Đoạn 19–20/8/2026, giá tăng từ 64.166 USD lên 70.000 USD rồi thoái lui 18,8% xuống 68.902 USD, khớp điều kiện này.
- Vào lệnh: mua khi giá vượt lại 70.000 USD, nơi nhịp giảm bắt đầu. Giá vượt ở nến 1 giờ lúc 7 giờ sáng UTC ngày 20/8.
- Dừng lỗ: dưới 68.902 USD, điểm kết thúc của monowave giảm, cách giá vào lệnh 1,57%. Cùng điểm vào đó, nếu lấy đáy cuối của zigzag 5% (62.275 USD) làm dừng lỗ thì khoảng cách là 11,0%.
- Vô hiệu: dù chưa chạm dừng lỗ, hãy bỏ kế hoạch nếu monowave giảm kế tiếp thoái lui từ 100% monowave tăng trước đó trở lên. Trong ví dụ này, nhịp giảm kế tiếp chỉ bằng 8,3% đợt tăng 4.498 USD trước đó.
Cùng một điểm vào lệnh mà khoảng cách dừng lỗ 1,57% và 11,0% chênh nhau 7,0 lần. Tính khối lượng vị thế theo cùng một hạn mức lỗ thì khối lượng cũng chênh 7,0 lần. Trước khi lấy đáy của đường lọc làm căn cứ dừng lỗ, hãy xem ở giữa có đáy monowave nào bị xóa không.
Kiểm tra hai điều trước khi ghi lại monowave
- Thứ tự giá cao và giá thấp: với mỗi nến, xem giá cao hay giá thấp xuất hiện trước. Một nến ngày tạo ra hai điểm, thứ tự đảo ngược thì ranh giới monowave cũng đổi. Các ví dụ trong bài xác định thứ tự bằng nến 1 giờ, và trong giai đoạn tháng 7–8/2026 không có điểm nào không xác định được thứ tự. Cách xác định thứ tự và lý do dùng dữ liệu giao ngay được giải thích ở Phần 2.
- Đơn vị biểu đồ: số monowave tùy thuộc vào đơn vị biểu đồ dùng để đếm. Neely khuyên biểu đồ vẽ đầu tiên nên có khoảng 60 điểm dữ liệu. Chọn đơn vị giá và thời gian cũng chính là chọn luôn sóng nào sẽ thấy, sóng nào không.
Hai đoạn nằm ngang ở trên, xem trên nến 1 giờ, cũng chứa những nhịp giảm không có trên biểu đồ sóng nến ngày. Vì vậy, 93 monowave đếm trên biểu đồ sóng nến ngày không phải là số sóng duy nhất của thị trường. Phải ghi kèm đã đếm trên đơn vị biểu đồ nào và áp quy tắc trung tính ở đâu thì mới áp được quy tắc thoái lui ở Phần 3 theo cùng một chuẩn.